Adli Tıp Kurumu, adalet sistemimizi, bilimsel delillerle destekleyen önemli bir kurumdur. Yaygın kullanılan terim ile tabir edecek olursak devletin resmi bilirkişi kuruluşudur. Ülkemizde Osmanlı Dönemi’nden itibaren adli tıpla ilgili çalışmalar yapılmış ve Cumhuriyet’in kurulması ile adli tıp hizmetleri kurumsallaşmıştır. Günümüzde Adalet Bakanlığı’na bağlı olarak hizmet veren Adli Tıp Kurumu, hazırladığı raporlarla hukuki süreçlere yön vermektedir. Bu yazımızda Adli Tıp Kurumunun Tarihçesi, Adli Tıp Kurumu’nun Görevleri, Adli Tıp Kurumunun Kuruluşu gibi konulara değineceğiz.
Osmanlı Dönemi’nde Adli Tıp
Adli tıp Osmanlı Devleti’nde ilk olarak 19. yüzyılda resmi bir nitelik kazanmaya başlamıştır. 1839 yılında Sultan II. Mahmut tarafından kurulan Mekteb-i Tıbbiyye-i Şahane, adli tıp alanındaki ilk derslerin verildiği kurum olmuştur. Burada Tıbb-ı Kanuni (adli tıp) dersleri okutularak hekimlerin hukuki konularda kadılara yol göstermesi sağlanmıştır.
1857 yılında Sultan Abdülmecid’in fermanıyla Meclis-i Umur-u Tıbbiyye-i Mülkiye ve Sıhhiyye-i Umumiyye adlı teşkilat oluşturulmuştur. Bu teşkilat, sağlıkla ilgili konuları düzenlemekle görevlendirilmiştir. Ayrıca adli tıp alanında çalışmalar yapmıştır. 1915 yılında adli tıp hizmetleri Sağlık Bakanlığı’na (Sıhhiyye Nezareti) bağlanmıştır. Daha sonra kurum 1917 yılında çıkarılan 225 sayılı Kanunla Tıbb-ı Adli Müessesesi ve Meclisi adı altında resmileştirilmiş ve Adalet Bakanlığı’na bağlanmıştır. Bu tarih (1917) Adli Tıp Kurumu’nun resmi kuruluş tarihi olarak kabul edilmektedir.
Cumhuriyet Dönemi ve Adli Tıp Kurumu
1923’te Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla adli tıp alanındaki gelişmeler de hız kazanmıştır. 1926’da yürürlüğe giren Türk Ceza Kanunu, otopsi ve adli incelemeleri zorunlu kılmıştır. Bu durum, adli tıp uzmanlığının şekillenmesini sağlamıştır.
1982’de çıkarılan 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanunu ile kurumun bugünkü yapısı belirlenmiştir. Bu kanuna göre Adli Tıp Kurumu, Adalet Bakanlığı’na bağlı olarak hizmet veren resmi bilirkişi kuruluşudur.
1957’den 1985’e kadar Adli Tıp Kurumu Gülhane Parkı karşısındaki binada hizmet vermiştir. 1982 yılında çıkan kanuna göre kurumda 5 İhtisas Kurulu ve 6 İhtisas Dairesi yer almaktadır. Fakat 2004 yılında kanun değişikliği yapılarak 6.Adli Tıp İhtisas Kurulu ismiyle yeni bir kurul daha kurulmuştur. Kurum 1985-2006 yılları arasında İstanbul Fındıkzade’de bulunan İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa yerleşkesi içinde hizmet vermiştir.
2006 yılında Bahçelievler’deki yeni hizmet binasına taşınarak daha modern bir yapıya kavuşmuştur. 2016 yılında Adli Bilişim İhtisas Dairesi de kurularak ihtisas dairesi sayısı 7’ye yükseltilmiştir. Aynı yıl 7. ve 8. Adli Tıp İhtisas Kurulları kurulmuş ve ihtisas kurulu sayısı 8’e yükseltilmiştir. Aynı zamanda Adli Tıp Genel Kurulu’nun yapısı 1, 2 ve 3. Adli Tıp Üst Kurulları olarak değiştirilmiştir. 2024 yılında ise 9, 10 ve 11. Adli Tıp İhtisas Kurulları kurulmuş ve ihtisas kurulu sayısı 11 olmuştur. Aynı kararname ile 5 yeni daire başkanlığı kurularak teşkilat yapısında değişikliğe gidilmiştir.
Adli Tıp Kurumu ile ilgili mevzuatlara, ihtisas kurullarına ve ihtisas dairelerine sitemizde daha önce değinilmiştir. Merak ettiğiniz konularda adli tıp mevzuatı ile ilgili hususlarda burayı, ihtisas kurulları ile ilgili hususlarda burayı, ihtisas daireleri ile ilgili hususlarda burayı tıklayarak ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz.
Adli Tıp Kurumunun Görevleri Nelerdir
Adli Tıp Kurumu, adalet sistemi için hayati öneme sahiptir. Başlıca görevleri şunlardır.
- Ölü muayenesi ve otopsi raporlarını hazırlamak
- Kimyasal analizleri yapmak ve bunlarla ilgili raporları hazırlamak
- Genetik incelemeler ve DNA analizlerini gerçekleştirmek
- Mahkemelerin sorduğu hususlarla ilgili olarak resmi bilirkişi sıfatıyla görüşlerini sunmak
- Adli tıp uzmanları yetiştirmek ve akademik çalışmalar yapmak
- Biyolojik, kimyasal ve toksikolojik analizler gerçekleştirmek
- Adli tıp alanında seminer, sempozyum ve konferans gibi etkinlikler düzenlemek
Organizasyon Yapısı
Adli Tıp Kurumu, bir Başkan, beş Başkan Yardımcısı, 11 ihtisas kurulu, 7 ihtisas dairesi, 5 daire başkanlığı, ayrıca taşra teşkilatındaki grup başkanlıkları ve şube müdürlüklerinden oluşur. Teşkilat yapısı ile ilgili geniş bilgi içeren Adli Tıp Birimleri Nelerdir başlıklı yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
Adli Tıbbın Günümüzdeki Önemi
Gelişen teknolojiyle birlikte adli tıp incelemeleri daha güvenilir hale gelmiştir. İhtisas kurulları ve ihtisas dairelerinin sayısının artmasıyla görevler yeni birimlerce paylaşılmıştır. Böylelikle raporların daha kaliteli ve hızlı çıkması sağlanmıştır. Adli Tıp Kurumundaki uzmanlar, yalnızca ölü muayene ve otopsi hizmetleriyle değil, aynı zamanda adli muayeneler, maluliyet raporları, kimlik tespitleri, DNA analizleri, toksikoloji testleri, radyolojik ve antropolojik incelemeler, dijital delil incelemeleri gibi birçok alanda resmi bilirkişilik hizmet sunmaktadır. Ayrıca, Adli Tıp Kurumu eğitim ve araştırma faaliyetleriyle de bilim dünyasına katkıda bulunmaktadır. Düzenlediği sempozyumlar, kongreler ve sertifikalı eğitim programlarıyla adli tıp ve adli bilimler alanında uzman yetiştirmeye devam etmektedir.
Bu yazımızda Adli Tıp Kurumunun Tarihçesi, Adli Tıp Kurumu’nun Görevleri, Adli Tıp Kurumunun Kuruluşu gibi konulara değindik. Adli Tıp ile ilgili merak ettiğiniz her şeye sitemizden ulaşabilirsiniz.
